Technika Chartersa – specjalistyczna metoda szczotkowania zębów dla pacjentów z chorobami przyzębia i aparatami ortodontycznymi
Jak co roku na egzaminie zawodowym na higienistkę stomatologiczną, tak i w tym każda przyszła higienistka zastanawia się, jaka technika szczotkowania może pojawić się na egzaminie. Prawidłowy instruktaż higieny jamy ustnej jest bowiem jednym z najistotniejszych zadań higienistki i asystentki stomatologicznej.
W praktyce klinicznej nie istnieje jedna uniwersalna technika szczotkowania odpowiednia dla wszystkich pacjentów. W przypadkach szczególnych – takich jak choroby przyzębia, leczenie ortodontyczne czy obecność mostów i koron protetycznych – standardowe metody (np. Bass czy Roll) mogą być niewystarczające. W takich sytuacjach zastosowanie znajduje technika Chartersa.
Dla przyszłych higienistek stomatologicznych znajomość tej metody ma istotne znaczenie zarówno w codziennej pracy z pacjentem, jak i podczas egzaminu zawodowego.
Czym jest technika Chartersa?
Technika Chartersa to metoda szczotkowania zębów ukierunkowana na oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych oraz okolicy przydziąsłowej od strony korony zęba, a nie – jak w metodzie Bassa – w kierunku kieszonki dziąsłowej. Jej cechą charakterystyczną jest odwrócone ustawienie włosia szczoteczki w porównaniu do klasycznych technik.
Celem metody Chartersa jest
✔ mechaniczne usuwanie płytki bakteryjnej z przestrzeni międzyzębowych,
✔ oczyszczanie okolic przydziąsłowych przy odsłoniętych szyjkach,
✔ higiena wokół elementów aparatów ortodontycznych i uzupełnień protetycznych.
Znaczenie techniki Chartersa w profilaktyce stomatologicznej
W praktyce klinicznej technika Chartersa wykorzystywana jest głównie w przypadkach, w których:
-
klasyczne metody nie pozwalają na efektywne dotarcie do przestrzeni międzyzębowych,
-
obecność elementów aparatu ortodontycznego sprzyja retencji biofilmu,
-
pacjent posiada odsłonięte szyjki zębowe lub recesje dziąsłowe.
Dla higienistek stomatologicznych jest to technika uzupełniająca standardowe metody, pozwalająca na indywidualizację instruktażu higieny jamy ustnej.
Dla kogo przeznaczona jest technika Chartersa?
Technika Chartersa jest szczególnie zalecana:
✔ pacjentom z chorobami przyzębia (periodontitis) i recesjami dziąseł,
✔ osobom z odsłoniętymi szyjkami zębowymi,
✔ pacjentom noszącym aparaty ortodontyczne stałe,
✔ osobom z mostami, koronami i innymi uzupełnieniami protetycznymi,
✔ pacjentom z poszerzonymi przestrzeniami międzyzębowymi,
✔ w okresie po zabiegach periodontologicznych – jako technika wspomagająca.
Nie jest to metoda pierwszego wyboru u dzieci ani u pacjentów z całkowicie zdrowym przyzębiem, u których lepiej sprawdzają się techniki wibrujące (np. Bass).
Jak prawidłowo wykonać technikę Chartersa? (Instrukcja krok po kroku)
Ta część jest szczególnie istotna z punktu widzenia egzaminu zawodowego.
Ustawienie szczoteczki
-
Szczoteczkę ustaw pod kątem około 45° w kierunku powierzchni żującej zębów, czyli od strony korony w kierunku dziąsła,
-
Końcówki włosia powinny być skierowane w stronę przestrzeni międzyzębowych i przydziąsłowych.
Najważniejsza różnica względem metody Bassa: w Chartersie włosie NIE jest kierowane w stronę kieszonki dziąsłowej, lecz odwrotnie – ku powierzchni żującej.
Ruch szczoteczki
-
Wykonuj krótkie, wibrująco-okrężne ruchy,
-
Szczoteczka pracuje w jednym miejscu, bez przesuwania po łuku,
-
Ruchy powinny umożliwiać „wmasowywanie” włosia w przestrzenie międzyzębowe oraz okolice przydziąsłowe.
Celem jest rozbicie biofilmu bakteryjnego w miejscach o utrudnionym dostępie.
Zakres pracy
-
Pracuj na 1–2 zębach jednocześnie,
-
Wykonaj 8–10 ruchów w jednym segmencie, po czym przejdź do kolejnego obszaru,
-
Oczyszczaj:
✔ powierzchnie przedsionkowe,
✔ powierzchnie językowe/podniebienne,
✔ okolice elementów aparatów ortodontycznych i uzupełnień protetycznych.
Najczęstsze błędy przy technice Chartersa
- Odwrócenie kąta ustawienia szczoteczki (mylenie z metodą Bassa),
- Zbyt szerokie ruchy zamiatające zamiast krótkich ruchów wibrujących,
- Zbyt duży nacisk prowadzący do urazów dziąseł i abrazji szyjek,
- Pomijanie powierzchni językowych i stref międzyzębowych.
Technika Chartersa a aparat ortodontyczny
Jednym z głównych wskazań do stosowania metody Chartersa są aparaty stałe. Elementy takie jak zamki, ligatury i łuki sprzyjają:
-
gromadzeniu płytki bakteryjnej,
-
rozwojowi zapalenia dziąseł,
-
powstawaniu odwapnień szkliwa.
Ustawienie włosia w technice Chartersa umożliwia:
✔ oczyszczanie okolic zamków ortodontycznych,
✔ penetrację przestrzeni międzyzębowych,
✔ zmniejszenie ryzyka demineralizacji i zapalenia przyzębia.
Dla przyszłych higienistek jest to kluczowy element instruktażu higieny u pacjentów ortodontycznych.
Technika Chartersa w kontekście egzaminu zawodowego
Na egzaminie zawodowym mogą pojawić się polecenia typu:
„Zaprezentuj na modelu z pełnym uzębieniem i z aparatem ortodontycznym technikę szczotkowania Charters"
„Opisz sposób szczotkowania zębów przy recesjach dziąseł”
Dlatego przyszła higienistka stomatologiczna powinna jasno pamiętać:
✔ Charters = włosie skierowane ku powierzchni żującej,
✔ Bass = włosie skierowane w stronę kieszonki dziąsłowej.
Podsumowanie
Technika Chartersa jest metodą wyspecjalizowaną, przeznaczoną dla pacjentów z:
✔ chorobami przyzębia,
✔ odsłoniętymi szyjkami zębowymi,
✔ aparatami ortodontycznymi,
✔ uzupełnieniami protetycznymi.
Dla przyszłych asystentek i higienistek stomatologicznych stanowi nieodzowny element wiedzy z zakresu instruktażu higieny jamy ustnej oraz przygotowania do egzaminu zawodowego. Prawidłowe opanowanie tej techniki pozwala na indywidualne dostosowanie zaleceń higienicznych do potrzeb pacjenta i skuteczną profilaktykę chorób przyzębia.
Ps - pamiętaj, że czyścimy każdą powierzchnię! nie zapominaj o powierzchniach wewnętrznych a także żujących !